Didactisch verantwoord inspireren

Als leerkracht een kinderkoor beginnen op school. Zelf een erfgoedleerlijn in elkaar zetten. Of als kunstenaar of vakdocent voor een klas van 25 leerlingen gaan staan. Durf je dat? En ben je daar bekwaam genoeg voor?

Deskundigheidsbevordering is één van de dingen waar we binnen het programma Cultuureducatie met Kwaliteit aan werken. Leerkrachten gaan terug naar de basis: zelf zingen, tekenen of toneelspelen, om vanuit daar hun leerlingen te inspireren. Vakdocenten leren de nodige pedagogische en didactische vaardigheden om zo met hun aanbod beter aan te sluiten bij de leefwereld van de leerlingen.

Gedeelde kennis of kennis delen

Cultuureducatie als gezamenlijke aangelegenheid van groepsleerkrachten en vakleerkrachten is geen vanzelfsprekendheid. Op scholen is de expertise om cultuureducatie vorm te geven gelukkig steeds meer aanwezig. Culturele instellingen raken steeds beter bekend met de kerndoelen van het onderwijs, doorlopende leerlijnen en opbrengstgericht werken. Zo hebben beide partijen allebei deels kennis van het geven van gedegen cultuureducatie lessen. Die kennis samen leidt tot meer kwaliteit binnen het cultuuronderwijs. Zo zijn er bijvoorbeeld de projecten Keunstwurk in Friesland en Muziekeducatie doen we Samen in Amsterdam die zich richten op het samenbrengen van deze kennis.

Pedagogisch en didactisch verantwoord zingen, tekenen of toneelspelen.

Anders onderwijzen
Krachtige leerkrachten kiezen voor dramatische werkvormen.

Muziekeducatie doen we samen

Neem het project Muziekeducatie doen we Samen; hierin werkten pabo-studenten en conservatoriumstudenten als duo’s aan het voorbereiden en geven van muzieklessen.

 

Wat leerden pabo-studenten van hun samenwerking met conservatoriumstudenten?

  • ‘De eerste les heb ik veel te veel staan praten. Nu laat ik het praten tijdens de muziekles steeds meer achterwege en gaan we gewoon muziek maken.’
  • ‘Dankzij de pakkende muzikale opwarmers die ik van mijn duo leerde weet ik nu meteen op een muzikale manier de aandacht van mijn leerlingen te krijgen.’
  • ‘Ik durf nu een muziekles te geven. Eerder was ik daar onzeker over. Maar door mijn duo dit te zien doen, heb ik veel geleerd.’
  • ‘Tijdens de lessen van een vakdocent moet je zelf meedoen om het beter te begrijpen.’

 

Wat leerden conservatoriumstudenten van hun samenwerking met pabo-studenten?

  • ‘Wat betreft orde houden in de klas heb ik geweldige handvatten meegekregen.’
  • ‘Ik leerde van mijn duo dat het persoonlijk kennen van de leerlingen essentieel is om te weten hoe ik ze het beste kan benaderen. Ik kreeg zeer nuttige tips over welke aanpak het beste was voor welke leerling.’
  • ‘De pabo-studenten beschikten over een geschikt muzikaal repertoire voor een bepaalde leeftijdsgroep. Dat gaf mij weer andere muzikale ideeën.’

Leukere, spannende en uitdagende muziekles dankzij de verdieping in elkaars kennis en kunde.

En de leerlingen?

Die ervaren de muziekles als leuker en spannender wanneer de leerkracht en vakdocent samen les geven. Dat blijkt uit onderzoek gedaan voor de eindpublicatie Muziekeducatie doen we Samen. Daarin is ook te lezen dat de lessen uitdagender voor de kinderen zijn dankzij de gezamenlijke afstemming. Zo stimuleert de samenwerking en de verdieping in elkaars kennis en kunde de kinderen om actief met de muziekles mee te doen.

Inspirerende leerkrachten

Een ander voorbeeld is het programma Keunstwurk. [RF1] Hierin zijn het eerst de leerkrachten die aan het zingen, toneelspelen, tekenen en speuren gaan. De inspiratie die zij hiermee opdoen werkt aanstekelijk en brengen zij zo dus over op hun leerlingen. Naast de gezamenlijke inspiratiebijeenkomsten werkt elke leerkracht samen met een professional, zoals een docent bij een regionaal kunstcentrum aan zijn eigen doel. Of dat nu gaat om zelf beter leren tekenen, betere cultuurlessen leren geven of dramaonderwijs op school implementeren. Aan het einde van het seizoen bespreken alle deelnemers de resultaten met elkaar. ‘Doen’ – en dan vooral ‘zelf doen’ – staat centraal binnen Keunstwurk. Dat wordt gewaardeerd door de deelnemende leerkrachten.

 

Van leraar op leerling tot leraar op leerling

Ook pabostudenten konden zich inschrijven om samen met een coach uit het culturele veld hun deskundigheid op het gebied van cultuureducatie te bevorderen. Studenten op de pabo krijgen nu nog weinig of geen les in vakken als muziek en drama. De hoop van Keunstwurk is dat alle inspiratieprojecten die binnen Keunstwurk ontstaan worden opgenomen in opleidingen. Zo kunnen pabo-studenten inspiratie en kennis opdoen om die vervolgens mee te nemen naar de scholen waarop ze gaan werken. Wat de kwaliteit en duurzaamheid van cultuureducatie bevordert.

 

Iets met erfgoed…

Hennie Cnossen – leerkracht van groep 1 en 2 op basisschool De Bernebrêge in Surhuisterveen – wilde zelf een project over erfgoed op haar school opzetten, maar had geen idee hoe ze dat aan moest pakken.

 

Binnen de cursus Speuren ei Spoaren (Speuren naar Sporen) van Keunstwurk leerde zij dat je erfgoed veel dichter bij huis kan zoeken dan ze dacht:

‘Tijdens de projectweken namen leerlingen zelf spullen van hun opa’s en oma’s mee. Of we diepten oude rekenboekjes op en bespraken hoe ze vroeger sommen maakten. Leerlingen stonden versteld van alle kleine cijfertjes en de saaie lay-out. In de taalles liet ik zien hoe je met een kroontjespen schrijft en in de handvaardigheidles maakten we een inktlap en naaiden we knopen aan. De gesprekken die daarover ontstonden waren prachtig. Toen ik vertelde dat kinderen vroeger niet zomaar een nieuwe jas kregen als hij stuk was, vonden ze dat heel zielig.’

 

Dus op welke manier wist Hennie als leerkracht haar deskundigheid op het gebied van erfgoed te bevorderen?

‘Door zelf naar musea en archieven te gaan en oude voorwerpen te analyseren durfde ik zelf een erfgoed project op te zetten.’

‘Door zelf in het onderwerp te duiken, naar musea en archieven te gaan en oude voorwerpen te analyseren wist ik mijn team te inspireren en durfde ik het aan om zelf een project op te zetten. Mijn coach Yteke van der Vegt van het Historisch Centrum Leeuwarden hielp me daarbij. Samen keken we naar de problemen waar ik tegenaan liep. Haar steun gaf me vooral veel zelfvertrouwen.’

 

Creatief onderzoeken, reflecteren, creëren en presenteren

Ook vakdocenten krijgen binnen Cultuureducatie met Kwaliteit de kans om hun deskundigheid op het gebied van lesgeven te bevorderen. Bijvoorbeeld binnen de cursus Van Kunstenaar tot Collegaverzorgd door het Brabants Kenniscentrum Kunst en Cultuur. Kunstenaars, vakleerkrachten of creatief ondernemers leren hier hoe zij als koploper op het gebied van onderzoeken, reflecteren, creëren en presenteren hun bijdrage aan het onderwijs kunnen leveren. Al deze competenties spelen immers een grote rol in het huidige onderwijs.

Deelnemers leren hoe zij als verbeelder, ontdekker of als creatief voorbeeld op een didactisch verantwoorde manier het creatief vermogen van leerlingen kunnen stimuleren. Tegelijkertijd biedt de cursus kunstenaars, vakleerkrachten en creatief ondernemers de kans om met hun aanbod beter aansluiting te vinden bij de wensen, behoeftes en eisen van scholen.

Stimuleer het creatief vermogen op een didactisch verantwoorde manier.

Meer kennis, meer kunstzinnigheid, meer kwaliteit

Deskundigheidsbevordering is één van de dingen waar het programma Cultuureducatie met Kwaliteit aandacht aan besteed. Omdat alleen geïnspireerde leerkrachten hun leerlingen kunnen inspireren. En omdat alleen didactisch bekwame vakdocenten hun kennis goed over kunnen brengen. Beide partijen verdiepen zich dus in elkaars kennis, vaardigheden en leefwereld om zo gezamenlijk te kunnen zorgen voor kwalitatief cultuuronderwijs.